Kinh nghiệm tự học tiếng Nhật hiệu quả - TRUNG TÂM NHẬT NGỮ MIDORI

 Kinh nghiệm tự học tiếng Nhật hiệu quả - TRUNG TÂM NHẬT NGỮ MIDORI

Năm lĩnh vực quan trọng khi học tiếng Nhật, để thi lấy chứng chỉ hay để áp dụng nó trong đời sống là: Kanji, từ vựng, ngữ pháp, đọc hiểu, nghe hiểu. Và ngoài chúng ra cũng quan trọng không kém là lĩnh vực thứ 6: kaiwa (hội thoại giao tiếp).

1. Kanji: Ác mộng của những người học tiếng Nhật.

“Sensei ơi, Kanji nhiều lắm!”, “Sensei ơi, Kanji khó nhớ lắm”, “Sensei ơi, em học mãi mà chẳng thuộc được Kanji”… Chắc giáo viên tiếng Nhật nào cũng phải nghe học sinh của mình rên rỉ nhưng câu kiểu như vậy.

Welp, cũng chẳng thể trách được. Tùy các cấp độ mà ta phải nắm vững một “lượng” kanji tương ứng. N5 là khoảng 100 chữ, N4 là khoảng 300 chữ, N3 khoảng 650 chữ, N2 khoảng 1000 chữ và N1 là khoảng 2000 chữ. Chưa hết, mỗi chữ, chữ 1 nét viết cũng có (chữ Nhất 一), mà chữ đến gần 30 nét cũng có (chữ Uất 鬱). Còn nữa, chữ có một cách đọc cũng có, mà chữ có đến hơn 10 cách đọc cũng có (chữ Sinh 生).

Thế thì làm sao đây? Thực ra cách học kanji có rất nhiều, và mỗi cách thì mang lại những hiệu quả khác nhau. Bạn có thể học theo bộ thủ, học theo tượng hình, học theo kiểu ghép nối, sử dụng các loại game, flash card, app trên điện thoại… thậm chí là viết đi viết lại một chữ đến 100 lần. Điều quan trọng ở đây là bạn nên tìm ra cho mình phương pháp hiệu quả nhất cho bản thân, và nó cũng nên phù hợp với lối sống, lối học của chính mình. Giả sử như bạn là một người bận rộn với công việc, không thể nào viết đi viết lại một chữ kanji đến 100 lần thì hãy thử dùng app xem sao.

Còn về phần tôi, tôi đã từng học theo kiểu viết đi viết lại một chữ đến vài lần (tối đa cũng là 10 lần thôi, chưa đến 100 đâu). Đồng thời khi viết, tôi cố gắng ghép nối chúng vào với những chữ khác, tạo ra nhiều từ vựng nhất có thể, và tất nhiên có chú thích cả cách đọc nữa. Đôi khi tôi dùng các màu bút khác nhau để highlight những chỗ cần thiết. Nhờ vậy mà cùng lúc học kanji tôi có thể học thêm cả từ vựng nữa. Và học từ vựng thì lại học thêm cả cách dùng từ trong câu như thế nào, hoàn cảnh nào… Có thể nói là tôi đã học theo kiểu liên kết – ghi nhớ.

Khi học N3, N2 tôi có mua một tấm bảng trắng (không quá to, kích cỡ khoảng 50x70cm), và khi học một chữ thì tôi sẽ trình bày nó thế này đây (giả sử với chữ Hòa 和):

 

2. Từ vựng: Bạn có nắm vững ngữ pháp mà vốn từ vựng hạn chế thì cũng coi như bị câm.

Để tôi bắt đầu bằng một câu chuyện có thật, xảy ra cách đây chưa lâu:

Tôi đã có một chuyến đi chùa Hương cùng với một người bạn (người Nhật, of course). Hai tiếng đồng hồ bọn tôi đứng lắc lư trên xe buýt. Tôi có nhớ bạn ấy hỏi tôi một câu: 「次は終点？」(Tiếp theo có phải shuuten không?). Tôi đứng ngớ người ra vì không biết từ 終点 (shuuten – điểm cuối) có nghĩa là gì, và buộc phải hỏi lại 「終点は？」 (Shuuten nghĩa là gì?). Rồi bạn ấy giải thích 「終点は最後のバス停」(Shuuten nghĩa là bến xe cuối cùng). Khi này ngộ ra rồi thì tôi mới lắc đầu lia lịa 「いいえ、いいえ、次は終点じゃない」(Không phải, tiếp theo không phải shuuten đâu).

Như bạn thấy đấy, cùng một ý nghĩa nhưng có đến 2 cách (hay thậm chí là nhiều hơn) để diễn đạt nó. Nếu vốn từ vựng đa dạng thì bạn có thể tiết kiệm được thời gian, và tránh được những khoảnh khắc “quê” như trên kia. Chưa kể đến cách diễn đạt còn có thể phong phú hơn nhiều.

Vậy làm thế nào để học từ vựng? Tôi đã học từ vựng như thế nào? Tôi xin kể tiếp về quá trình học từ vựng của mình.

Lúc học N4, N5 thì có lẽ là nên đọc kỹ giáo trình và làm bài tập thật nhiều thôi. Tập trung chủ yếu ở bộ giáo trình Minna no Nihongo. Những giáo trình khác như Dekiru Nihongo hay Nihongo Charenji cũng nên tham khảo chút ít.

N3 và N2 thì vô biên rồi. Tôi có tập trung vào 2 giáo trình Nihongo Soumatome và Speed Master. Điểm tôi thích (và cũng là hạn chế lớn nhất ở 2 giáo trình này là) nó không có một chút tiếng Việt nào. Điều này buộc tôi phải tra từ điển cả từ nguyên gốc tiếng Nhật, và cả phần giải thích bằng tiếng Anh, sau đó đối chiếu chúng rồi ngẫm ra một từ tương ứng trong tiếng Việt. Hơi mất công và mất thời gian, nhưng mà học được một lúc đến 3 ngôn ngữ. Chẳng phải là 1 mũi tên trúng 3 đích sao.

Một điều nữa mà 2 giáo trình này vẫn hạn chế là: khó mà có thể biết được cách áp dụng những từ ấy như thế nào. Sau khi liệt kê 1 danh sách dài khoảng 60 từ vựng khác nhau (trong 1 đơn vị bài học) thì chỉ có vỏn vẹn 10 – 15 câu bài tập áp dụng. Và những ví dụ ấy đôi khi chỉ đúng trên dạng lý thuyết.

Giữa lúc lạc bước tôi đã quyết định rằng: KHÔNG học thuộc từ vựng. Welp, cũng không hẳn, chính xác là không học thuộc một cách nhồi nhét. Hai quyển giáo trình ấy tôi chỉ đọc lướt qua và nếu cần sau này thì tôi sẽ dùng chúng tra cứu lại (may mắn rằng 2 quyển giáo trình đó sắp xếp đơn vị bài học theo các chủ để, cần gì thì có thể dễ dàng tìm lại). Mỗi lần học tôi chỉ học 1 – 2 đơn vị bài, và mỗi từ trong đó thì cố gắng hình dung ra hoàn cảnh để sử dụng chúng, chúng sẽ thường đi với những từ vựng nào khác (có một giáo trình dạy về cách học liên kết các từ: Pea de Oboeru).

Nhưng không học từ thì làm cái quái gì? Thay vào đó, tôi sẽ học Đọc hiểu. Mỗi bài đọc là một kho chứa từ vựng tương đối lớn. Học từ mới, ôn từ cũ, tại sao không? Hơn nữa, đưa vào một bài đọc thì chúng ta cũng dễ dàng hiểu được cách dùng cho mỗi từ ra sao, ghép với những từ nào, trong ngữ pháp nào (ít nhất là dưới dạng văn viết). Còn cách tôi học Đọc hiểu thế nào thì sẽ được trình bày sau.

3. Ngữ pháp: Quan trọng nhưng cũng chẳng quan trọng.

Quan trọng ở đâu? Nếu bạn có từ vựng nhưng không thể sắp xếp chúng vào một trật tự ngữ pháp nhất định thì thử tưởng tượng lúc nói bạn sẽ trông như thế này: một con khỉ vừa gãi gãi, vừa chỉ chỉ, vừa bật ra những âm thanh rời rạc khó hiểu. Đùa vậy thôi chứ thực sự không đến mức đấy đâu. Có những cách khác nhau để làm người khác hiểu được mình muốn diễn đạt điều gì, ngôn ngữ cơ thể chẳng hạn. Nhưng nếu bạn sở hữu kiến thức ngữ pháp thì việc giao tiếp sẽ dễ dàng hơn rất nhiều (và tránh được những rủi ro không đáng có nữa).

Trong suốt quá trình học tiếng Nhật tôi nhận ra một điều: N5 → N4 → N3 → N2 → N1, cùng một ý nghĩa nhưng lại có nhiều cách diễn đạt, và chúng ta phải học để vận dụng linh hoạt trong mọi hoàn cảnh của đời sống, bộc lộ tâm tư, cảm xúc theo nhiều cách khác nhau. Và tất nhiên còn tùy vào hoàn cảnh giao tiếp, đối tượng giao tiếp nữa, mức độ trang trọng của cuộc hội thoại nữa.

Giả sử thế này, cùng một chủ để là “Ngày mai trời mưa”, ta có thể có những cách diễn đạt như sau:

「明日雨が降る。」– Ngày mai trời mưa.

(Câu tường thuật thông thường)

「明日雨が降ると思う」– Tôi nghĩ rằng ngày mai trời sẽ mưa.

(Câu phán đoán, bày tỏ suy nghĩ)

「明日雨が降るかもしれない。」– Có lẽ ngày mai trời sẽ mưa.

(Câu phán đoán, mức độ chắc chắn thấp)

「明日雨が降りそうだ。」– Ngày mai có vẻ sẽ mưa.

(Câu phán đoán, dựa trên bối cảnh hiện tại nhìn thấy được)

「明日雨が降るそうだ。」– Nghe nói ngày mai trời sẽ mưa.

(Câu tường thuật, căn cứ trên một nguồn tin)

「明日雨が降る恐れがある。」– Tôi e rằng ngày mai sẽ mưa.

(Thể hiện mối quan ngại)

Một chủ đề rất “bình thường công an phường” thôi nhưng đã có đến 6 cách diễn đạt (và còn nhiều hơn nữa). Chưa kể đến trên kia chỉ là dạng nói thông tục, thân thiết. Nếu chuyển về dạng lịch sự còn gấp đôi số lượng trên. Và tất nhiên, còn cả kính ngữ nữa…

Sơ sơ thôi cũng đã thấy tính ứng dụng và tầm quan trọng của ngữ pháp rồi đúng không?

Nhưng sẽ như thế nào nếu tôi nói: đôi lúc ngữ pháp cũng chẳng quan trọng, khi ta đặt chúng vào việc giao tiếp.

Ý tôi là chúng ta không nên vận dụng câu từ một cách quá máy móc. Vì văn nói và văn viết là 2 mảng khác nhau. Những ngữ pháp mà bạn học trong sách vở, dưới hình thức văn viết thì nó hoàn toàn đúng, bạn hoàn toàn có thể hiểu, và bạn hoàn toàn có thể diễn đạt cho người khác hiểu. Nhưng trong trường hợp văn nói, tức là hội thoại giao tiếp thì sao?

Chắc chắn bạn sẽ nghe thấy người ta biến tấu câu nói thành một dạng ngữ pháp bạn chưa từng nghe bao giờ (nhằm thể hiện tối đa cảm xúc, tâm trạng, sự thân mật của người nói). Lấy ví dụ thế này, bạn tôi chụp ảnh và có khoe với tôi. Cô ấy nói rằng: 「これ、すごいんじゃないか？」(Thế này chẳng phải đẹp tuyệt sao?). Tôi cá rằng bạn chẳng thể tìm thấy một cấu trúc nào trong bất kỳ giáo trình nào hướng dẫn bạn nói câu đấy đâu. Câu nói đó đơn giản là đã được biến tấu từ câu 「これはすごいですか。」(Thế này đẹp tuyệt đúng không?). Trợ từ đã được lược bỏ, câu chuyển về dạng phủ định để nhấn mạnh sắc thái, cách diễn đạt trở nên gần gũi, thân thiện hơn.

Vận dụng ngữ pháp một cách linh hoạt ngoài việc diễn tả đúng điều chúng ta muốn nói ra còn có thể tiết kiệm thời gian, thể hiện được tâm trạng, cảm xúc một cách rõ nét, khiến việc giao tiếp trở nên hiệu quả hơn. Nếu cứ bê nguyên những gì đã học trên sách vở vào trong giao tiếp thường ngày thì có lẽ sẽ hơi “vô cảm”, “gượng gạo”, và “cứng lưỡi”. Bản thân tôi cũng đang bị như vậy.

Vậy hướng giải quyết là thế nào? Tôi sẽ trình bày thành 2 phần: “quan trọng” và “không quan trọng”.

“Quan trọng”, tức là đang nói tới ngữ pháp văn viết. Trước kia tôi học ngữ pháp theo giáo trình Nihongo Soumatome và Kanzen Master. Về quyển Nihongo Soumatome, nói thật ra thì tôi không ưa nó lắm. Mỗi đơn vị bài học giới thiệu khoảng 4 dạng ngữ pháp, mỗi ngữ pháp cho 2 – 3 câu ví dụ, và chẳng có giải thích gì thêm. Tôi buộc phải đối chiếu và tìm ra cách dịch chung tổng quát nhất có thể. Sau 1 bài như vậy thì có khoảng 10 câu bài tập ứng dụng nhưng dạng bài quá đơn giản và lặp đi lặp lại. Nói chung là quyển đó không mấy thú vị cho lắm. Nhưng đối với quyển Kanzen Master, nó không có một chút tiếng Việt nào, và tôi vô cùng thích thú với điều đó. Ưu điểm ở quyển này là ở chỗ: nó có phần giải thích chi tiết cách dùng cho mỗi ngữ pháp (tất nhiên là bằng tiềng Nhật, nhưng không quá khó hiểu). Và đối với mỗi ngữ pháp đều nêu ra những ví dụ rất đa dạng (có mẫu nêu ra đến 8 mẫu câu). Tất cả đều bằng tiếng Nhật nên bạn phải cố gắng để dịch, dịch nghĩa rồi còn phải dịch thế nào cho thuận tai, thuận miệng nói, thuận với cách diễn đạt của tiếng Việt. Như vậy sẽ tránh được việc học một cách thụ động. Hơn nữa, các dạng bài luyện tập sau mỗi chương cũng khá đa dạng, phong phú.

“Không quan trọng”, tức là văn nói, văn hội thoại. Cái đấy chẳng có sách nào dạy bạn được cả. Mà chỉ có thể là kiến thức thực tế, qua việc “cọ xát” mà thôi. Nhưng có một bí mật nho nhỏ này nhé: giáo trình Shadowing. Hiệu quả chính của giáo trình này là luyện phát âm, ngữ điệu, phản xạ. Và cách khai thác nó thì lại thuộc về vấn đề luyện kaiwa, vì thế nên tôi sẽ trình bày sau. Nhưng khi sử dụng giáo trình này, hãy thử để ý đến cách mà câu từ, ngữ pháp đã được thay đổi, biến tấu. Biết đâu bạn cũng có thể ngộ ra được điều gì đấy!

4. Nghe hiểu: Và những suy nghĩ sai lầm.

Tôi đã từng phạm phải sai lầm khi thực hành học Nghe hiểu, đó là: delay quá lâu để rồi phải học một cách nhồi nhét. Tôi đã từng nghĩ rằng: cứ học hết ngữ pháp với từ vựng đi rồi sau đấy mới có vốn kiến thức để Nghe hiểu (và cả Đọc hiểu nữa). Nhưng mà không! Kể cả sau khi tôi cố cày xong 4 quyển giáo trình ngữ pháp và từ vựng đi nữa thì khả năng nghe hiểu của tôi vẫn vô cùng hạn chế. Tôi vẫn nhớ đợt ôn thi JLPT tháng 7/2016, tôi bắt đầu học Nghe hiểu đúng 2 ngày trước kỳ thi. Và cách học đó là: tua đi tua lại file nghe, mọi lúc mọi nơi, kể cả lúc ăn cơm hay đi tắm. Chắc mọi người có thể đoán được kết quả kỳ thi năm ấy của tôi rồi.

Vậy điều tôi rút ra được từ sai lầm ấy là gì? Dù bắt đầu sớm hay muộn thì khả năng Nghe hiểu cũng đều phải bắt đầu từ con số 0, vậy nên có thời gian để chuẩn bị vẫn tốt hơn. Nếu bất kỳ ai cũng nghĩ như tôi đã từng nghĩ “học xong rồi nghe một thể” thì có thể dừng suy nghĩ đấy ngay và bắt đầu học nghe luôn đi. Cố gắng nghe mọi lúc mọi nơi, mọi giáo trình, tua đi tua lại, và kết hợp cả script nữa. Nếu ban đầu bạn có nghe mà không hiểu được thì ít nhất trong đầu bạn cũng đã có chút tiếng Nhật đọng lại trong nó rồi, chứ không phải bất kỳ thứ tiếng nào khác. Dần dần rồi sẽ quen thôi.

Còn nữa, một số người có ý định luyện nghe bằng phim ảnh Nhật hay anime, bài hát. Tôi nghĩ cũng ổn thôi, nhưng cần phải cân nhắc. Bản thân tôi thì không thích phần lớn các loại phim ảnh Nhật Bản cho lắm. Còn nếu bạn đam mê anime, âm nhạc Nhật hay gì đó kiểu kiểu thế và có thể kết hợp đam mê ấy vào việc học thì thật sự rất tuyệt vời. Tại sao không? Nhưng có một điều thế này nhé: hãy cân nhắc về thể loại. Nếu bạn thích những anime thuộc dòng fantasy, horror, mecha, action… thì e rằng cách biểu hiện, từ ngữ trong đó sẽ không có tính ứng dụng trong văn cảnh giao tiếp thường ngày đâu. Hãy thử thêm các thể loại comedy, slice of life, school xem sao.

5. Đọc hiểu: Thú vị hơn những gì chúng ta nghĩ.

Như đã nói trên phần 4, tôi, và cũng sẽ có nhiều người mắc phải sai lầm khi nghĩ rằng: “cứ học hết ngữ pháp với từ vựng rồi mới học đến Đọc hiểu”. Nhưng rồi đến khi bắt đầu học đọc thì tất cả những gì bạn thấy chỉ là một mớ chữ lằng nhằng trộn vào nhau choán hết hơn nửa trang giấy mà thôi.

Vậy nên dù sao đằng nào cũng loạn, thì loạn sớm chuẩn bị tâm lý sớm vẫn tốt hơn. Và ngữ pháp của một bài đọc sẽ không quá cao siêu đâu, nên bạn có thể bắt đầu ngay từ sớm. Còn về từ vựng thì có thể vừa đọc vừa học dần, không có gì quá đáng ngại cả (như tôi đã nói ở phần 2, vừa học đọc vừa học cả từ vựng cũng được mà).

Và việc học Đọc hiểu sẽ đem lại nhiều hiệu quả và niềm vui hơn bạn nghĩ đấy. Một là: kết hợp học từ vựng. Bạn sẽ học được những từ mới, ôn lại những từ cũ, và có thể biết được cách dùng chúng, thường gặp trong những ngữ pháp nào, kết hợp với những từ nào khác. Hai là: học được văn phong của người Nhật. Cách diễn đạt câu, sử dụng trợ từ, vận dụng ngữ pháp, thay đổi trật từ từ, biến tấu linh hoạt giữa khẳng định – phủ định để nhấn mạnh sắc thái… Nhìn mãi rồi cũng thành quen, khiến bạn còn có thể phản ứng nhanh hơn với các bài tập ngữ pháp. Hơn nữa nếu sau này cần phải viết một là thư tình bằng tiếng Nhật thì sao (just kidding)? Ba là: tích lũy thêm các kiến thức, kỹ năng mới. Chỉ riêng trong các giáo trình Nihongo Soumatome hay Shinkanzen Master thôi, các bài đọc đã vô cùng phong phú cả về thể loại và nội dung rồi. Từ những bài tiểu luận, tản văn, ký sự… cho đến e-mail, thông báo, quảng cáo… Qua đó mà biết thêm chút ít về văn hóa, xã hội, đất nước Nhật Bản, cách thức viết mail, cách nắm bắt thông tin, phân tích bài viết, tìm luận điểm chính. Chẳng phải như thế không tốt hơn sao?

Còn bây giờ tôi sẽ trình bày cách tôi học Đọc hiểu thế nào. Trước hết là về nguồn tài liệu. Giáo trình tôi sử dụng (cho N3 và N2) là Nihongo Soumatome và Shinkanzen Master. Hai cuốn sách này hướng dẫn kỹ năng đọc hiểu khá chi tiết. Từ việc chia chủ đề, phân loại độ dài ngắn, phức tạp của mỗi bài đọc cho đến việc hướng dẫn chúng ta phải phân tích bài đọc ra sao, tập trung vào những keyword, lối biểu hiện đặc biệt nào, nắm bắt thông tin, luận điểm bằng cách nào. Nhưng ngoài giáo trình ra hãy thử tìm những nguồn tài liệu khác. Ví dụ như trang tin tức NHK. Nếu bạn là người thích đọc báo, hay đơn giản chỉ cần tìm đọc những bài viết về chủ đề mình quan tâm thôi thì hãy kết hợp với việc đọc hiểu xem sao. Về phần mình, hiện tôi đang đọc một cuốn sách có tựa đề: 脳を鍛えるためのいい習慣 (Những thói quen rèn luyện não bộ). Tất cả đều viết bằng tiếng Nhật. Từ vựng chuyên ngành rất nhiều. Kanji cũng rất nhiều (và không hề có phiên âm Furigana đâu nhé). Nhưng đây là một cuốn sách có tính ứng dụng cao nên tôi khá thích thú và sẽ không từ bỏ giữa chừng đâu!

Tiếp theo là cách đọc. Đối với mỗi bài đọc, tôi sẽ lướt qua trước để tìm ra những từ mới và ngữ pháp cần chú ý, sau đó là dịch chúng ra tiếng Việt. Khi không còn vương vấn gì nữa tôi sẽ đọc bài đó ít nhất 2 lần. Lần đầu tiên, đọc lướt qua, đọc thầm trong đầu, kết hợp dịch nghĩa sơ qua. Lần thứ hai, tôi đọc thành tiếng (không nhất thiết phải hét to lên, chỉ cần vừa đủ để tai mình nghe thấy), kết hợp dịch nghĩa một lần nữa, kỹ hơn. Lần đọc thứ hai này có thể giúp bạn luyện giọng luôn (một công đôi việc). Nếu chưa hiểu nghĩa của bài đọc, tôi sẽ thực hiện lần đọc thứ ba (và thứ tư nếu cần).

Nhưng đó là khi bạn có thời gian và tự luyện tập thôi nhé. Khi đi thi, sẽ không có thời gian để bạn đọc đi đọc lại đâu, thậm chí chẳng có thời gian để đọc đến lần thứ hai. Vậy nên khi làm bài đọc, hãy đọc trước câu hỏi và xác định rõ yêu cầu, rồi sau đó đọc thật kỹ một lần. Vừa đọc vừa để ý đến những câu từ, cách diễn đạt có thể là keyword để trả lời câu hỏi đó. Một khi đã xác định được thông tin cần thiết thì dừng lại ngay và đừng bận tâm đến những gì còn lại. Và đừng có đọc thành tiếng đấy nhé!

6. Kaiwa: Đưa mọi thứ đã học vào thực tế.

Mục đích chính của việc học một ngôn ngữ là để ứng dụng nó trong đời sống, dù là trong công việc hay giải trí. Đọc một cuốn sách, một tập tài liệu, trả lời mail, xem phim, nghe nhạc, trò chuyện với bạn bè, đối tác… Nếu mục đích học ngoại ngữ của bạn là học chỉ để học, học để tick bài tập trắc nghiệm thì, welp, có lẽ bạn nên dừng lại và xem xét chính mình. Hãy vận dụng kiến thức đã học vào thực tế, khiến nó trở thành kiến thức “sống”, đừng để nó cứ nằm im trên nhưng trang sách giáo trình. Và hình thức phổ biến nhất để bạn có thể ứng dụng kiến thức ngôn ngữ của mình đó là hội thoại giao tiếp.

Học tiếng Nhật dĩ nhiên là để nói chuyện với người Nhật rồi. Chứ chẳng người Việt nào muốn bạn tự dưng đem tiếng Nhật ra để nói chuyện với họ cả. Vậy nên mỗi khi có cơ hội tiếp xúc với bạn bè, thầy cô người Nhật, hãy trân trọng cơ hội đó. Tận dụng nó để nâng cao khả năng giao tiếp, khả năng ngôn ngữ của bản thân. Nếu không biết gì đừng ngại phải hỏi lại, đừng ngại nhờ họ giải thích thêm. Hãy sử dụng những câu “thần chú”: 「もういちどおねがいします。」(Làm ơn nhắc lại lần nữa),「これは日本語で何ですか。」(Cái này trong tiếng Nhật là gì),「いみは何ですか。」 (Ý nghĩa là gì vậy), 「かんたんなことばで、ゆっくりはなしてください。」(Hãy nói chậm và dùng từ ngữ đơn giản).

Còn khi không có người Nhật thì sao? Nếu bạn đang tham gia các lớp học tiếng Nhật thì nên tận dụng tối đa thời gian trên lớp học để sử dụng tiếng Nhật. Ngoài sự chỉ đạo của giáo viên ra, hãy thử áp dụng tiếng Nhật những câu chào hỏi, giao tiếp thông thường, những câu biểu cảm, câu phản ứng xem sao. Thậm chí là “đá xoáy” hay “tỏ tình” bằng tiếng Nhật nữa. Biết đâu sẽ thú vị hơn nhiều! Tất nhiên ban đầu có thể hơi gượng gạo, nhưng dần dần rồi sẽ quen thôi.

Ngoài môi trường lớp học ra, bạn có thể tự luyện tập cùng bạn bè. Hoặc tham gia các buổi giao lưu, câu lạc bộ ngoại ngữ. Một điểm tôi thấy hay ở hình thức câu lạc bộ ngoại ngữ đó là: bạn có thể “xả” một cách thoải mái, nói là việc của mình còn hiểu là việc của người. Ai cũng phải bắt đầu từ con số 0 cả. Bạn có thể nói sai, nói chưa hay, chưa đúng ngữ điệu, nói như robot nhưng chắc gì những người khác đã hơn bạn. Một khi đã tham gia thì hãy nói, nói cái chết tiệt gì cũng được. Vì sẽ không có ai đánh giá bạn đâu. Mà nếu họ có đánh giá thì cũng chẳng ảnh hưởng gì đến bạn. Và nếu họ có không ưa bạn thì cùng lắm là đi tìm một club khác thôi.

Còn khi chỉ có một mình thì sao? Hãy thử đặt bộ não vào “chế độ tiếng Nhật”. Thử tự suy nghĩ xem: Câu này nói trong tiếng Nhật như thế nào? Đối với sự việc này người Nhật sẽ phản ứng như thế nào? Từ này trong tiếng Nhật là gì?...

Và tôi sẽ giới thiệu một phương pháp tôi đang sử dụng gần đây: độc thoại. Nghe có vẻ kỳ lạ và điên rồ. Nhưng độc thoại là khi mình chỉ có một mình và không nhất thiết phải cho người khác biết, vậy nên là, kệ đi! Tôi vừa chạy file nghe giáo trình Shadowing vừa đọc script, cố gắng bắt chước ngữ âm, ngữ điệu. Đặt bản thân mình vào hai phía của cuộc hội thoại. Đồng thời để ý đến cách sử dụng ngữ pháp, câu từ, những hướng phản ứng khác nhau, tìm ra những cách nói tương đương… Tích hợp được khác nhiều thứ vào cùng một lúc, chứ không chỉ đơn giản là học kaiwa.